Mert Can YILDIZ
Mert Can  YILDIZ
Mrtcnyldz24@gmail.com
OSMANLI’DA RAMAZAN
  • 0
  • 18
  • 19 Mayıs 2020 Salı
  • 1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
    Loading...
  • +
  • -

Cihana adalet ve hoşgörüyü öğretmiş ve yönetmiş olan Osmanlı Devlet’inde 11 ayın sultanı Ramazanın nasıl kutlandığı, neler yapıldığı ve Ramazan boyunca alınan önlem ve kurallar neler gelin birlikte göz atalım.

Osmanlı’da Ramazan ayı heyecan ile beklenirdi. Ramazan’ın haberici olan hilali müjdeleyenlere 150’şer kuruş verilirdi.

ZİMEM DEFTERİ ( VERESİYE DEFTERİ)

Günümüzde Osmanlı’dan bize kalan miraslardan biri zenginlerin hiç tanımadığı bakkal, manav vs. dükkanlara girer veresiye defterini ( Osmanlı’da Zimem defteri) çıkarmaları isterlerdi. Defteri alıp rastgele seçtiği sayfalardaki borcu olan insanların borçlarını ‘Sil borçlarını, Allah Kabul etsin’ der giderlerdi. İhtiyaç sahibi, ve fakir insanlar borçlarının kimin sildiğini bilmezlerdi.

CERRE ÇIKMAK

‘Cerre Çıkmak’ Ramazan gelenekleri arasında olan bugün bizim ‘Yaz Tatili’ dediğimiz tatil Medreselerde uygulanırdı. Bu tatillerde seçilmiş medrese öğrencileri, hem kendi bilgilerini pekiştirmek ve hemde Osmanlı Coğrafyasında yaşayan Müslümanları dini konularda aydınlatmak ve bilgi vermek için Osmanlı Coğrafyasının dört bir yanına gönderilirlerdi. Bu gönderme olayına ‘Cerre Çıkmak’ denirdi.

YÜRÜME ADABI

Müslüman aileler merdiveni çıkarken kadın önden erkek arkadan çıkardı, hem kadının mahremiyetini korur hem de merdiveni çıkarken kadının düşme tehlikesine karşı koruyabilmek için erkek arkadan çıkardı. Yine aynı sebeple merdiven inerken Erkek önden kadın arkadan inerdi, yolda küçük büyüğünün önünden yürüyemezdi.

KAPI TOKMAĞI

Evlerin dış kapısında biri erkeklerin vurduğu kalın, diğeri ise kadınların vurduğu ince tokmak bulunurdu. Eğer erkek kapıyı çalarsa kadın örtünür açar ya da kocası, erkek kardeşi, oğlu vs. açardı. İnce tokmak vurulursa kadın ev hali ile de açabilirdi.

CAM VE PENCERELERİN ÖNÜNE KOYULAN ÇİÇEKLER

Eğer evde hasta biri varsa ‘Sarı’ çiçek camın-pencerenin önüne koyulur, pencerenin önünden geçerken sessiz olunması gerektiği anlamına gelirdi. ‘Kırmızı’ çiçek olan pencerelerin anlamı da evde bekar evlenme çağına gelmiş kız var, sokaktan geçerken konuşmalarına dikkat et küfür etme anlamına geliyordu.

OSMANLI’DA KAHVEHANELER

Günümüzdeki kahvelerden çok farklı bir şekilde, ilim edebi ve tarih konuşmalarının yapıldığı şiir, hikaye ve manzumelerin okunduğu, bilmeyenlerin bilenlerden nasiplendiği ortam vardı. Maalesef günümüzde kahvehanelerde kumar, şans oyunları, at yarışı vs. gibi kültürümüz ile alakası olmayan artık kahvehaneden çok KUMARHANE olmuş durumda.

 

RAMAZAN TENBİHNAMESİ

Tenbihnamelerde 5 vakit namazın farz olduğu, mazeret gözetmeksizin cemaat ile namaz kılınması gerektiği aynı şekilde yatsı namazının kılınması gerektiği, oruç tutmanın önemini ve gayrimüslimlerin (Hristiyan, Musevi, inançsız vs.) gündüz ve öğlen saatlerinde akşam ezanı okunana kadar dışarıda yemek yememeleri gibi maddeler vardı.

Esnafların Ramazan ayını fırsat bilip (günümüzde hayli fiyat artışı oluyor) fiyatları arttırmamaları için önceden belirlenen fiyatlar ile satış yapmaları özellikle, yiyecek içecek giyim ve temel ihtiyaçların karşılandığı alanlarda fiyatlar belirlenirdi.

  1. Mahmud Han döneminde Tenbihnameler devletin resmi gazetesi Takvim-i Vekayi’de ilan edilip broşür bastırılarak halka ulaştırılır, Camiilerde vaiz ve imamlar, Hanlar ve iş yerlerinde işletmeciler tarafından, sokak-mahallelerde bekçiler ve tellalar tarafından da okunurdu.

Osmanlı’da Ramazan gelmeden Şaban ayının sonlarında gıdalara çok dikkat edilirdi. Özellikle fırınlar ve kasaplar denetim altına tutulur fiyatlar belirlenir ve izlenirdi. Ekmekler için numune yapılır bizzat Padişah tarafından onaylandıktan sonra numuneler fırınlara dağıtılır ve gramajına göre bu numuneler Ramazan ayı boyunca çıkardı.

ANADOLU VE TRAKYADAN İSTANBULA KOYUNLAR GETİRİLİRDİ

Halkın Ramazan’da et sıkıntısı çekmemesi için Trakya ve Anadolu’dan koyunlar getirilirdi. Camii önlerinde vs. yerlerde dilencilik yapanlar halkın rahatsız edilmemesi için dönemin kolluk kuvvetleri tarafından uzaklaştırılması yine Tenbihnamelerdeki maddelerin arasında idi. Kısacası halkın Ramazan’ı huzurlu geçirmesi için Tenbihnameler çok önemliydi.

‘Sıhhî özrü bulunmayan oruç tuta, bulunanlar da alenî bir şekilde oruç yemeye’

Oruç tutmayanlar ve gayrimüslimler meydanlarda ve halka açık yerlerde yemek yememe ve su içmemesi için uyarılırdı. Bunun amacı huzuru temin etmek kesinlikle kimsenin özgürlüğüne karışmamak ve oluşacak olan huzursuzluk ve kargaşanın önüne geçmekti.

Günümüzde ise bunun tam tersi olup herkes halka açık yerlerde yemek yiyor-içiyor sigara kullanıyor ve aleni bir şekilde yapılıyor maalesef ….

Balat ve Fener gibi gayrimüslimlerin yaşadığı semtlerde yine kendi işlettiği meyhaneleri kapattığı ve kapının üstüne ‘Ramazan dolayısı ile kapalıyız’ yazısı asarlardı.

MAHREMİYET, KADINLAR VE RAMAZAN

Tenbihnamelerde üzerinde çok durulan konulardan biri ise, Ramazan’nın özellikle yaz aylarına denk geldiği dönemlerde kadınların ve erkeklerin mesire yerlerine aynı anda gitmeleri problem olarak görülürdü. Bu yüzden kadınlar ayrı zamanda erkekler ayrı zamanlarda giderlerdi.

Ramazan ayında kadınlar için bazı camiiler kadınların girebileceği şekilde ayarlanır erkekler o camiilere giremezdi.

Okuduğumuz üzere Osmanlı’da Ramazan ayının ne kadar önemli olduğu, Ramazan ayını Müslüman halkın huzurlu geçirmesi, kadınların mahremiyetini korumak, gayrimüslimlerin hoşgörüsü, haksız fiyat artışlarını engellemek için nasıl çalıştıklarını görüyoruz. Bugün ise hiçbirini neredeyse yapamaz hâle geldik. Osmanlı değerlerini hoşgörüsünü ve adaletini örnek almalı ve tarihimizi kültürümüzü ecdadımızın geleneklerini yaşatırsak sadece Ramazan ayında değil 12 ay boyunca adaletle, hoşgörü ile yaşarız…

 

 

KAYNAKÇA:
https://www.islamveihsan.com/osmanlida-ramazan-gelenekleri.html

https://www.fikriyat.com/tarih/2019/05/05/osmanlida-ramazan-tenbihnmeleri

Erhan Afyoncu, Sabah Gazetesi, Ramazan ayı gelmeden tenbihnameler yayınlanırdı

Fatma Toksoy, Ramazan Tenbihnamelerinde neler varmış ?f

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • YENİ
  • YORUM
TRCep Urfa Haberleri